Articolo 2697 Codice Civile

(R.D. 16 marzo 1942, n. 262)

Onere della prova

Dispositivo

Note

(1) L'onere di provare un fatto ricade su colui che invoca proprio quel fatto a sostegno della propria tesi (onus probandi incumbit ei qui dicit):chi vuol far valere in giudizio un diritto deve quindi dimostrare i fatti costitutivi, che ne hanno determinato l'origine. Ad esempio,Primusil quale reclami l'osservanza da parte diSecundusdi un certo contratto, dovrà dare dimostrazione dell'avvenuta stipula del medesimo, esibendone l'avvenuta scrittura, o ancora, colui che vanta una pretesa risarcitoria di natura extracontrattuale dovrà provare la lesione del generale principio del "neminem laedere",tutelato dall'art. 2043.Perciò è necessaria la dimostrazione del fatto costitutivo del danno, dell'entità di quest'ultimo e infine dell'esistenza dell'elemento psicologico, attribuito quindi all'autore. La vittima di un tamponamento, ad esempio, avrà l'onere di dimostrare, in aggiunta al fatto storico in sè considerato, anche la presenza di un requisito soggettivo di responsabilità (almeno al grado della colpa), in capo all'autore del sinistro, provando la non osservanza delle regole del codice della strada.

(2) Colui che contesta la rilevanza di tali fatti in giudizio ha invece l'onere di dimostrarne l'inefficacia, o provare eventuali altri fatti che abbiano modificato o fatto venir meno il diritto vantato, chiamati rispettivamente fatti impeditivi, modificativi ed estintivi.Di conseguenza, tenendo fede all'esempio della nota precedente riguardante l'osservanza delle norme contrattuali, il convenuto dovrà dimostrare l'invalidità del contratto (fatto impeditivo), oppure che, ad esempio, è intervenuto un patto di proroga nel termine di adempimento (modificativo), o ancora che è intervenuta una risoluzione consensuale del contratto (estintivo).

Massime giurisprudenziali (142)

1Cass. civ. n. 15471/2026

2Cass. civ. n. 3232/2026

3Cass. civ. n. 2447/2026

4Cass. civ. n. 1774/2026

5Cass. civ. n. 33867/2025

6Cass. civ. n. 32458/2025

7Cass. civ. n. 29615/2025

8Cass. civ. n. 29309/2025

9Cass. civ. n. 28990/2025

10Cass. civ. n. 28787/2025

11Cass. civ. n. 26972/2025

12Cass. civ. n. 26193/2025

13Cass. civ. n. 26073/2025

14Cass. civ. n. 25905/2025

15Cass. civ. n. 25474/2025

16Cass. civ. n. 25240/2025

17Cass. civ. n. 25159/2025

18Cass. civ. n. 25109/2025

19Cass. civ. n. 24574/2025

20Cass. civ. n. 23729/2025

21Cass. civ. n. 22682/2025

22Cass. civ. n. 22550/2025

23Cass. civ. n. 22486/2025

24Cass. civ. n. 22297/2025

25Cass. civ. n. 22118/2025

26Cass. civ. n. 20503/2025

27Cass. civ. n. 20416/2025

28Cass. civ. n. 20371/2025

29Cass. civ. n. 19124/2025

30Cass. civ. n. 19104/2025

31Cass. civ. n. 18688/2025

32Cass. civ. n. 18173/2025

33Cass. civ. n. 18074/2025

34Cass. civ. n. 17996/2025

35Cass. civ. n. 16706/2025

36Cass. civ. n. 16635/2025

37Cass. civ. n. 16174/2025

38Cass. civ. n. 16143/2025

39Cass. civ. n. 16141/2025

40Cass. civ. n. 15288/2025

41Cass. civ. n. 15105/2025

42Cass. civ. n. 13966/2025

43Cass. civ. n. 12391/2025

44Cass. civ. n. 11744/2025

45Cass. civ. n. 11498/2025

46Cass. civ. n. 9392/2025

47Cass. civ. n. 8755/2025

48Cass. civ. n. 8664/2025

49Cass. civ. n. 8497/2025

50Cass. civ. n. 8298/2025

51Cass. civ. n. 6524/2025

52Cass. civ. n. 4315/2025

53Cass. civ. n. 3429/2025

54Cass. civ. n. 2951/2025

55Cass. civ. n. 2858/2025

56Cass. civ. n. 964/2025

57Cass. civ. n. 259/2025

58Cass. civ. n. 82/2025

59Cass. civ. n. 23286/2024

60Cass. civ. n. 22869/2024

61Cass. civ. n. 22617/2024

62Cass. civ. n. 22232/2024

63Cass. civ. n. 21922/2024

64Cass. civ. n. 21747/2024

65Cass. civ. n. 21739/2024

66Cass. civ. n. 21652/2024

67Cass. civ. n. 21573/2024

68Cass. civ. n. 21417/2024

69Cass. civ. n. 20859/2024

70Cass. civ. n. 20702/2024

71Cass. civ. n. 20201/2024

72Cass. civ. n. 19792/2024

73Cass. civ. n. 19269/2024

74Cass. civ. n. 18958/2024

75Cass. civ. n. 18741/2024

76Cass. civ. n. 17562/2024

77Cass. civ. n. 17353/2024

78Cass. civ. n. 16966/2024

79Cass. civ. n. 16891/2024

80Cass. civ. n. 16885/2024

81Cass. civ. n. 16774/2024

82Cass. civ. n. 16397/2024

83Cass. civ. n. 16255/2024

84Cass. civ. n. 16239/2024

85Cass. civ. n. 16159/2024

86Cass. civ. n. 16145/2024

87Cass. civ. n. 16139/2024

88Cass. civ. n. 15601/2024

89Cass. civ. n. 15374/2024

90Cass. civ. n. 14788/2024

91Cass. civ. n. 9706/2024

92Cass. civ. n. 8967/2024

93Cass. civ. n. 8740/2024

94Cass. civ. n. 8719/2024

95Cass. civ. n. 6981/2024

96Cass. civ. n. 5743/2024

97Cass. civ. n. 5679/2024

98Cass. civ. n. 5366/2024

99Cass. civ. n. 5312/2024

100Cass. civ. n. 4778/2024

101Cass. civ. n. 4579/2024

102Cass. civ. n. 3819/2024

103Cass. civ. n. 3698/2024

104Cass. civ. n. 3547/2024

105Cass. civ. n. 3284/2024

106Cass. civ. n. 3278/2024

107Cass. civ. n. 35642/2023

108Cass. civ. n. 32951/2023

109Cass. civ. n. 32100/2023

110Cass. civ. n. 30026/2023

111Cass. civ. n. 28660/2023

112Cass. civ. n. 25603/2023

113Cass. civ. n. 12132/2023

114Cass. civ. n. 12064/2023

115Cass. civ. n. 9863/2023

116Cass. civ. n. 4681/2023

117Cass. civ. n. 1997/2023

118Cass. civ. n. 29063/2022

119Cass. civ. n. 12910/2022

120Cass. civ. n. 8018/2021

121Cass. civ. n. 5413/2021

122Cass. civ. n. 14610/2014

123Cass. civ. n. 3576/2013

124Cass. civ. n. 16917/2012

125Cass. civ. n. 12108/2010

126Cass. civ. n. 20104/2009

127Cass. civ. n. 21544/2008

128Cass. civ. n. 15162/2008

129Cass. civ. n. 384/2007

130Cass. civ. n. 19064/2006

131Cass. civ. n. 13958/2006

132Cass. civ. n. 5488/2006

133Cass. civ. n. 4622/2004

134Cass. civ. n. 2299/2004

135Cass. civ. n. 17336/2003

136Cass. civ. n. 200/2002

137Cass. civ. n. 11054/2001

138Cass. civ. n. 13904/2000

139Cass. civ. n. 536/2000

140Cass. civ. n. 9592/1998

141Cass. civ. n. 3775/1996

142Cass. civ. n. 5733/1993