Articolo 442 Codice di Procedura Civile

(R.D. 28 ottobre 1940, n. 1443)

Controversie in materia di previdenza e di assistenza obbligatorie

Dispositivo

Note

(1) La norma in esame dispone l’applicazione degli artt. 409-441 alle controversie derivanti dall’applicazione delle norme in ambito di assicurazioni sociali, infortuni sul lavoro, malattie professionali, assegni familiari e ogni altra forma di previdenza ed assistenza obbligatorie. Inoltre, nell’ambito di applicazione delle predette norme rientrano anche le controversie relative all’inosservanza degli obblighi di assistenza e di previdenza derivanti da contratti e accordi collettivi.

(2) Le materie a cui la norma in esame si riferisce vengono disciplinate anche dalle fonti di diritto amministrativo. Sul punto è intervenuta la legge 20-3-1980, n. 75 che ha ripartito le due diverse giurisdizioni, quella ordinaria e quella amministrativa, prevedendo all’art. 6 che le controversie relative all'indennità di fine rapporto e a quella di buonuscita per il personale dipendente dello Stato e delle aziende autonome rientrino nella giurisdizione esclusiva dei T.A.R.. Rientrano nella competenza del giudice del lavoro le controversie relative alla indennità per fine servizio dei dipendenti di enti pubblici diversi dello Stato e anche quelle controversie relative al rapporto assicurativo, promossa da un pubblico dipendente contro l'ente previdenziale. Sono altresì devolute alla competenza del giudice del lavoro le controversie aventi ad oggetto il diritto del lavoratore al risarcimento dei danni derivati da omissioni contributive (si cfr.2116 c.c.) o di cautele antinfortunistiche. Diversamente, vengono decisi con rito ordinario quei giudizi fondati sulla violazione del generico principio del neminem laedere ai sensi dell’art. 2043 del c.c..

Massime giurisprudenziali (159)

1Cass. civ. n. 2145/2021

2Cass. civ. n. 31282/2019

3Cass. civ. n. 28986/2019

4Cass. civ. n. 24589/2019

5Cass. civ. n. 14154/2019

6Cass. civ. n. 22/2019

7Cass. civ. n. 23825/2018

8Cass. civ. n. 21163/2018

9Cass. civ. n. 19274/2018

10Cass. civ. n. 19249/2018

11Cass. civ. n. 11516/2017

12Cass. civ. n. 7755/2017

13Cass. civ. n. 26818/2016

14Cass. civ. n. 26565/2016

15Cass. civ. n. 24104/2016

16Cass. civ. n. 23300/2016

17Cass. civ. n. 18041/2015

18Cass. civ. n. 16681/2015

19Cass. civ. n. 14961/2015

20Cass. civ. n. 13975/2015

21Cass. civ. n. 13973/2015

22Cass. civ. n. 1172/2015

23Cass. civ. n. 1035/2015

24Cass. civ. n. 18558/2014

25Cass. civ. n. 18208/2014

26Cass. civ. n. 17861/2014

27Cass. civ. n. 13574/2014

28Cass. civ. n. 13114/2014

29Cass. civ. n. 10667/2014

30Cass. civ. n. 8898/2014

31Cass. civ. n. 8364/2014

32Cass. civ. n. 6590/2014

33Cass. civ. n. 4127/2014

34Cass. civ. n. 3491/2014

35Cass. civ. n. 2630/2014

36Cass. civ. n. 12730/2013

37Cass. civ. n. 10819/2013

38Cass. civ. n. 4571/2013

39Cass. civ. n. 3540/2013

40Cass. civ. n. 535/2013

41Cass. civ. n. 22730/2012

42Cass. civ. n. 18145/2012

43Cass. civ. n. 17438/2012

44Cass. civ. n. 14963/2012

45Cass. civ. n. 11551/2012

46Cass. civ. n. 3704/2012

47Cass. civ. n. 28954/2011

48Cass. civ. n. 28410/2011

49Cass. civ. n. 5503/2011

50Cass. civ. n. 4995/2011

51Cass. civ. n. 23477/2010

52Cass. civ. n. 18810/2010

53Cass. civ. n. 17971/2010

54Cass. civ. n. 4065/2010

55Cass. civ. n. 17848/2009

56Cass. civ. n. 16484/2009

57Cass. civ. n. 3678/2009

58Cass. civ. n. 499/2009

59Cass. civ. n. 23880/2008

60Cass. civ. n. 13060/2007

61Cass. civ. n. 7399/2007

62Cass. civ. n. 3195/2007

63Cass. civ. n. 9062/2006

64Cass. civ. n. 8533/2006

65Cass. civ. n. 4775/2006

66Cass. civ. n. 1112/2005

67Cass. civ. n. 12868/2004

68Cass. civ. n. 10841/2004

69Cass. civ. n. 6333/2004

70Cass. civ. n. 3213/2004

71Cass. civ. n. 3116/2004

72Cass. civ. n. 12999/2003

73Cass. civ. n. 12023/2003

74Cass. civ. n. 9209/2003

75Cass. civ. n. 8474/2003

76Cass. civ. n. 8026/2003

77Cass. civ. n. 7141/2003

78Cass. civ. n. 17126/2002

79Cass. civ. n. 16532/2002

80Cass. civ. n. 15719/2002

81Cass. civ. n. 14556/2002

82Cass. civ. n. 12869/2002

83Cass. civ. n. 10955/2002

84Cass. civ. n. 10615/2002

85Cass. civ. n. 9583/2002

86Cass. civ. n. 9232/2002

87Cass. civ. n. 6882/2002

88Cass. civ. n. 13025/2001

89Cass. civ. n. 8175/2001

90Cass. civ. n. 4672/2001

91Cass. civ. n. 13430/2000

92Cass. civ. n. 13386/2000

93Cass. civ. n. 12386/2000

94Cass. civ. n. 10512/2000

95Cass. civ. n. 1496/2000

96Cass. civ. n. 13228/1999

97Cass. civ. n. 12591/1999

98Cass. civ. n. 762/1999

99Cass. civ. n. 4448/1999

100Cass. civ. n. 12540/1998

101Cass. civ. n. 12283/1998

102Cass. civ. n. 7529/1998

103Cass. civ. n. 6392/1998

104Cass. civ. n. 6192/1998

105Cass. civ. n. 5971/1998

106Cass. civ. n. 3206/1998

107Cass. civ. n. 1267/1998

108Cass. civ. n. 12913/1997

109Cass. civ. n. 11484/1997

110Cass. civ. n. 10355/1997

111Cass. civ. n. 6127/1997

112Cass. civ. n. 1551/1997

113Cass. civ. n. 1322/1997

114Cass. civ. n. 190/1997

115Cass. civ. n. 11116/1996

116Cass. civ. n. 9085/1996

117Cass. civ. n. 5895/1996

118Cass. civ. n. 4465/1996

119Cass. civ. n. 4398/1996

120Cass. civ. n. 1006/1996

121Cass. civ. n. 11729/1995

122Cass. civ. n. 11534/1995

123Cass. civ. n. 11442/1995

124Cass. civ. n. 10720/1995

125Cass. civ. n. 8545/1995

126Cass. civ. n. 8332/1995

127Cass. civ. n. 5525/1995

128Cass. civ. n. 4943/1995

129Cass. civ. n. 1844/1995

130Cass. civ. n. 1267/1995

131Cass. civ. n. 11048/1994

132Cass. civ. n. 8826/1994

133Cass. civ. n. 7263/1994

134Cass. civ. n. 3734/1994

135Cass. civ. n. 3310/1994

136Cass. civ. n. 2801/1994

137Cass. civ. n. 2555/1994

138Cass. civ. n. 1159/1994

139Cass. civ. n. 10134/1993

140Cass. civ. n. 10133/1993

141Cass. civ. n. 9387/1993

142Cass. civ. n. 8828/1993

143Cass. civ. n. 6700/1993

144Cass. civ. n. 6699/1993

145Cass. civ. n. 5842/1993

146Cass. civ. n. 3937/1993

147Cass. civ. n. 2423/1993

148Cass. civ. n. 699/1993

149Cass. civ. n. 7/1993

150Cass. civ. n. 4967/1992

151Cass. civ. n. 4592/1992

152Cass. civ. n. 7402/1991

153Cass. civ. n. 6556/1991

154Cass. civ. n. 167/1991

155Cass. civ. n. 2819/1990

156Cass. civ. n. 1391/1990

157Cass. civ. n. 36/1990

158Cass. civ. n. 278/1986

159Cass. civ. n. 4040/1985