Articolo 97 Codice di Procedura Penale

(D.P.R. 22 settembre 1988, n. 447)

Difensore di ufficio

Dispositivo

Note

(1) Si veda l'art. 28 disp. att.

(2) La difesa di ufficio è sussidiaria (nel senso che cessa non appena viene nominato un difensore di fiducia), è obbligatoria (perché il difensore d'ufficio non può rifiutare l'incarico, né abbandonare la difesa, altrimenti incorre in sanzioni disciplinari), è precostituita (giacché la designazione scaturisce da un meccanismo basato sulla predisposizione degli elenchi formati dai consigli dell'ordine).

(3) Il presente comma è stato così sostituito dall'art. 1, c. 1, L. 6 marzo 2001, n. 60 contente disposizioni in materia di difesa d'ufficio e poi dall'art. 3, D.Lgs. 30 gennaio 2015, n. 6 con decorrenza dal 20 febbraio 2015.

(4) Si veda l'art. 29 disp att.

(5) Il presente comma è stato così sostituito dall'art. 2, l. 6 marzo 2001, n. 60 contenente disposizioni in materia di difesa d'ufficio.

(6) Si veda l'art. 8, l. 30 luglio 1990, n. 217 modificato dalla l. 29 marzo 2001, n. 134 che recita: «Procedura in caso di nomina di un difensore d'ufficio. -- 1. Nei casi in cui si debba procedere alla nomina di un difensore d'ufficio il giudice, il pubblico ministero o la polizia giudiziaria informano la persona interessata delle disposizioni in materia di patrocinio a spese dello Stato. Ove non ricorrano i presupposti per l'ammissione a tale beneficio, l'interessato viene informato dell'obbligo di retribuire il difensore che eventualmente gli venga nominato d'ufficio.».

(8) Tale comma è stato così modificato dall'art. 3, l. 6 marzo 2001, n. 60 contenente disposizioni in materia di difesa d'ufficio.

(9) Si veda l'art. 30 disp att.

Massime giurisprudenziali (69)

1Cass. pen. n. 33817/2025

2Cass. pen. n. 44/2022

3Cass. pen. n. 33627/2022

4Cass. pen. n. 15892/2022

5Cass. pen. n. 10697/2021

6Cass. pen. n. 46047/2021

7Cass. pen. n. 26348/2021

8Cass. pen. n. 37590/2020

9Cass. pen. n. 46435/2019

10Cass. pen. n. 39570/2019

11Cass. pen. n. 27983/2019

12Cass. pen. n. 55242/2018

13Cass. pen. n. 40683/2018

14Cass. pen. n. 1245/2018

15Cass. pen. n. 56347/2017

16Cass. pen. n. 5998/2017

17Cass. pen. n. 37532/2016

18Cass. pen. n. 24630/2015

19Cass. pen. n. 20398/2014

20Cass. pen. n. 8104/2014

21Cass. pen. n. 23728/2013

22Cass. pen. n. 21900/2013

23Cass. pen. n. 14348/2012

24Cass. pen. n. 13660/2011

25Cass. pen. n. 20863/2011

26Cass. pen. n. 13482/2010

27Cass. pen. n. 4619/2010

28Cass. pen. n. 40339/2008

29Cass. pen. n. 36643/2008

30Cass. pen. n. 38473/2008

31Cass. pen. n. 26298/2007

32Cass. pen. n. 26076/2007

33Cass. pen. n. 24486/2006

34Cass. pen. n. 165/2006

35Cass. pen. n. 1616/2005

36Cass. pen. n. 36168/2004

37Cass. pen. n. 25718/2004

38Cass. pen. n. 24334/2004

39Cass. pen. n. 14742/2004

40Cass. pen. n. 8152/2004

41Cass. pen. n. 6089/2004

42Cass. pen. n. 16256/2003

43Cass. pen. n. 1633/2003

44Cass. pen. n. 14291/2002

45Cass. pen. n. 9815/2002

46Cass. pen. n. 33724/2001

47Cass. pen. n. 25007/2001

48Cass. pen. n. 9383/2000

49Cass. pen. n. 3571/2000

50Cass. pen. n. 5749/1999

51Cass. pen. n. 6015/1999

52Cass. pen. n. 4660/1999

53Cass. pen. n. 54/1999

54Cass. pen. n. 4012/1998

55Cass. pen. n. 8002/1998

56Cass. pen. n. 6493/1998

57Cass. pen. n. 3832/1997

58Cass. pen. n. 2646/1996

59Cass. pen. n. 1442/1996

60Cass. pen. n. 195/1996

61Cass. pen. n. 11415/1995

62Cass. pen. n. 22/1994

63Cass. pen. n. 7909/1994

64Cass. pen. n. 23/1994

65Cass. pen. n. 1858/1993

66Cass. pen. n. 205/1993

67Cass. pen. n. 616/1993

68Cass. pen. n. 922/1992

69Cass. pen. n. 10008/1991