Articolo 595 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Diffamazione

Dispositivo

Note

(1) Rispetto all'ingiuria ex art. 594, tale disposizione persegue la condotta dell'offendere rivolta verso persone non presenti, ovvero non solo assenti fisicamente, ma anche non in grado di percepire l'offesa.

(2) Il requisito della comunicazione tra più persone si considera integrato anche qualora questa avvenga in tempi diversi (si pensi al cd. passaparola).

(3) La dottrina si è diversamente espressa in merito al fatto determinato, dovendo per alcuni essere determinato nelle sue specificazioni di tempo, spazio e modalità così da essere irripetibile (teoria dell'irripetibilità), mentre altri propendono per considerare bastevole che non sia un fatto vago (teoria della concretezza).

(4) La nozione di "stampa" ex art. 1 della l. 8 febbraio 1948, n. 47 è identificata in tutte le riproduzioni tipografiche o comunque ottenute con mezzi meccanici o fisico-chimici, in qualsiasi modo destinate alla pubblicazione, cui si deve aggiungere qualsiasi altro mezzo di pubblicità realizzata utilizzando un qualunque strumento destinato ad un numero indeterminato di persone (si pensi ad esempio ai discorsi in luogo pubblico). Si ricordi che la l. 47/1978 prevede all'art. 13 un'aggravante nell'ipotesi di diffamazione a mezzo stampa consistente nell'attribuzione di un fatto determinato.

(5) Tale aggravante richiede implicitamente l'assenza dei soggetti elencati, diversamente si integrerebbe il reato ex art. 342.

(6) Vi si applicano le esimenti ex artt.596,598 e599.

Massime giurisprudenziali (330)

1Cass. pen. n. 39414/2025

2Cass. pen. n. 28261/2025

3Cass. pen. n. 29458/2025

4Cass. pen. n. 27750/2025

5Cass. pen. n. 20392/2025

6Cass. pen. n. 25430/2025

7Cass. pen. n. 14204/2025

8Cass. pen. n. 3878/2024

9Cass. pen. n. 40746/2024

10Cass. pen. n. 34697/2024

11Cass. pen. n. 38135/2024

12Cass. pen. n. 36217/2024

13Cass. pen. n. 33994/2024

14Cass. pen. n. 21869/2024

15Cass. pen. n. 20520/2024

16Cass. pen. n. 25026/2024

17Cass. pen. n. 26919/2024

18Cass. pen. n. 13017/2024

19Cass. pen. n. 23566/2024

20Cass. pen. n. 409/2023

21Cass. pen. n. 14345/2023

22Cass. pen. n. 46496/2023

23Cass. pen. n. 48489/2023

24Cass. pen. n. 45622/2023

25Cass. pen. n. 788/2023

26Cass. pen. n. 38755/2023

27Cass. pen. n. 38144/2023

28Cass. pen. n. 40277/2023

29Cass. pen. n. 31729/2023

30Cass. pen. n. 31726/2023

31Cass. pen. n. 39770/2023

32Cass. pen. n. 31179/2023

33Cass. pen. n. 37618/2023

34Cass. pen. n. 28771/2023

35Cass. pen. n. 22631/2023

36Cass. pen. n. 18481/2023

37Cass. pen. n. 25037/2023

38Cass. pen. n. 27428/2023

39Cass. pen. n. 18057/2023

40Cass. pen. n. 17813/2023

41Cass. pen. n. 3453/2023

42Cass. pen. n. 12511/2022

43Cass. pen. n. 6314/2022

44Cass. pen. n. 2251/2022

45Cass. pen. n. 1370/2022

46Cass. pen. n. 9953/2022

47Cass. pen. n. 4530/2022

48Cass. pen. n. 1365/2022

49Cass. pen. n. 2218/2022

50Cass. pen. n. 37067/2022

51Cass. pen. n. 24585/2022

52Cass. pen. n. 17784/2022

53Cass. pen. n. 2598/2021

54Cass. pen. n. 1059/2021

55Cass. pen. n. 41013/2021

56Cass. pen. n. 30724/2021

57Cass. pen. n. 28340/2021

58Cass. pen. n. 32917/2021

59Cass. pen. n. 21703/2021

60Cass. pen. n. 22878/2021

61Cass. pen. n. 20644/2021

62Cass. pen. n. 26512/2021

63Cass. pen. n. 19889/2021

64Cass. pen. n. 13993/2021

65Cass. pen. n. 13979/2021

66Cass. pen. n. 8898/2021

67Cass. pen. n. 7220/2021

68Cass. pen. n. 9566/2020

69Cass. pen. n. 8890/2020

70Cass. pen. n. 71/2020

71Cass. pen. n. 42755/2019

72Cass. pen. n. 39047/2019

73Cass. pen. n. 38896/2019

74Cass. pen. n. 34129/2019

75Cass. pen. n. 32829/2019

76Cass. pen. n. 30455/2019

77Cass. pen. n. 27675/2019

78Cass. pen. n. 27616/2019

79Cass. pen. n. 19960/2019

80Cass. pen. n. 12548/2019

81Cass. pen. n. 12180/2019

82Cass. pen. n. 55386/2018

83Cass. pen. n. 54496/2018

84Cass. pen. n. 16751/2018

85Cass. pen. n. 7859/2018

86Cass. pen. n. 50187/2017

87Cass. pen. n. 22193/2017

88Cass. pen. n. 16108/2017

89Cass. pen. n. 4873/2017

90Cass. pen. n. 2200/2017

91Cass. pen. n. 50659/2016

92Cass. pen. n. 42755/2016

93Cass. pen. n. 41671/2016

94Cass. pen. n. 33287/2016

95Cass. pen. n. 24065/2016

96Cass. pen. n. 24431/2015

97Cass. pen. n. 18170/2015

98Cass. pen. n. 2784/2015

99Cass. pen. n. 39986/2014

100Cass. pen. n. 11895/2014

101Cass. pen. n. 4031/2014

102Cass. pen. n. 49782/2013

103Cass. pen. n. 40930/2013

104Cass. pen. n. 38962/2013

105Cass. pen. n. 28502/2013

106Cass. pen. n. 5781/2013

107Cass. pen. n. 43184/2012

108Cass. pen. n. 21867/2012

109Cass. pen. n. 43264/2011

110Cass. pen. n. 42155/2011

111Cass. pen. n. 37383/2011

112Cass. pen. n. 29221/2011

113Cass. pen. n. 26133/2011

114Cass. pen. n. 23222/2011

115Cass. pen. n. 15060/2011

116Cass. pen. n. 7410/2011

117Cass. pen. n. 7408/2011

118Cass. pen. n. 4938/2011

119Cass. pen. n. 4558/2011

120Cass. pen. n. 3676/2011

121Cass. pen. n. 3047/2011

122Cass. pen. n. 2739/2011

123Cass. pen. n. 1914/2011

124Cass. pen. n. 43024/2010

125Cass. pen. n. 38096/2010

126Cass. pen. n. 37220/2010

127Cass. pen. n. 36602/2010

128Cass. pen. n. 33994/2010

129Cass. pen. n. 29730/2010

130Cass. pen. n. 27106/2010

131Cass. pen. n. 22716/2010

132Cass. pen. n. 19449/2010

133Cass. pen. n. 16284/2010

134Cass. pen. n. 16266/2010

135Cass. pen. n. 11897/2010

136Cass. pen. n. 9634/2010

137Cass. pen. n. 7419/2010

138Cass. pen. n. 6410/2010

139Cass. pen. n. 46107/2009

140Cass. pen. n. 45051/2009

141Cass. pen. n. 43403/2009

142Cass. pen. n. 19396/2009

143Cass. pen. n. 10631/2009

144Cass. pen. n. 6758/2009

145Cass. pen. n. 6046/2009

146Cass. pen. n. 2066/2009

147Cass. pen. n. 1369/2009

148Cass. pen. n. 41283/2008

149Cass. pen. n. 40359/2008

150Cass. pen. n. 30664/2008

151Cass. pen. n. 18799/2008

152Cass. pen. n. 13880/2008

153Cass. pen. n. 13565/2008

154Cass. pen. n. 13550/2008

155Cass. pen. n. 9084/2008

156Cass. pen. n. 3597/2008

157Cass. pen. n. 3565/2008

158Cass. pen. n. 46295/2007

159Cass. pen. n. 42085/2007

160Cass. pen. n. 36077/2007

161Cass. pen. n. 35543/2007

162Cass. pen. n. 34432/2007

163Cass. pen. n. 32577/2007

164Cass. pen. n. 29433/2007

165Cass. pen. n. 29277/2007

166Cass. pen. n. 27624/2007

167Cass. pen. n. 25138/2007

168Cass. pen. n. 19559/2007

169Cass. pen. n. 19427/2007

170Cass. pen. n. 11662/2007

171Cass. pen. n. 7662/2007

172Cass. pen. n. 4991/2007

173Cass. pen. n. 30877/2006

174Cass. pen. n. 29436/2006

175Cass. pen. n. 29383/2006

176Cass. pen. n. 25875/2006

177Cass. pen. n. 19509/2006

178Cass. pen. n. 18090/2006

179Cass. pen. n. 16323/2006

180Cass. pen. n. 9373/2006

181Cass. pen. n. 8042/2006

182Cass. pen. n. 7259/2006

183Cass. pen. n. 832/2006

184Cass. pen. n. 45910/2005

185Cass. pen. n. 44395/2005

186Cass. pen. n. 34821/2005

187Cass. pen. n. 30879/2005

188Cass. pen. n. 30255/2005

189Cass. pen. n. 23805/2005

190Cass. pen. n. 15986/2005

191Cass. pen. n. 15643/2005

192Cass. pen. n. 15236/2005

193Cass. pen. n. 12859/2005

194Cass. pen. n. 12807/2005

195Cass. pen. n. 11950/2005

196Cass. pen. n. 4009/2005

197Cass. pen. n. 49019/2004

198Cass. pen. n. 47452/2004

199Cass. pen. n. 46193/2004

200Cass. pen. n. 42643/2004

201Cass. pen. n. 37435/2004

202Cass. pen. n. 36283/2004

203Cass. pen. n. 31728/2004

204Cass. pen. n. 28661/2004

205Cass. pen. n. 24709/2004

206Cass. pen. n. 19334/2004

207Cass. pen. n. 15595/2004

208Cass. pen. n. 4568/2004

209Cass. pen. n. 46226/2004

210Cass. pen. n. 30819/2003

211Cass. pen. n. 19827/2003

212Cass. pen. n. 32364/2002

213Cass. pen. n. 29880/2002

214Cass. pen. n. 16195/2002

215Cass. pen. n. 15176/2002

216Cass. pen. n. 15174/2002

217Cass. pen. n. 10135/2002

218Cass. pen. n. 4462/2002

219Cass. pen. n. 1188/2002

220Cass. pen. n. 45163/2001

221Cass. pen. n. 43483/2001

222Cass. pen. n. 43451/2001

223Cass. pen. n. 43450/2001

224Cass. pen. n. 41135/2001

225Cass. pen. n. 38448/2001

226Cass. pen. n. 37140/2001

227Cass. pen. n. 36348/2001

228Cass. pen. n. 34544/2001

229Cass. pen. n. 32447/2001

230Cass. pen. n. 31957/2001

231Cass. pen. n. 10382/2001

232Cass. pen. n. 10337/2001

233Cass. pen. n. 10331/2001

234Cass. pen. n. 4741/2000

235Cass. pen. n. 11958/2000

236Cass. pen. n. 11881/2000

237Cass. pen. n. 11221/2000

238Cass. pen. n. 8635/2000

239Cass. pen. n. 7499/2000

240Cass. pen. n. 7498/2000

241Cass. pen. n. 2128/2000

242Cass. pen. n. 5738/2000

243Cass. pen. n. 4678/2000

244Cass. pen. n. 3477/2000

245Cass. pen. n. 2144/2000

246Cass. pen. n. 2135/2000

247Cass. pen. n. 269/2000

248Cass. pen. n. 14660/1999

249Cass. pen. n. 12028/1999

250Cass. pen. n. 10372/1999

251Cass. pen. n. 8742/1999

252Cass. pen. n. 7599/1999

253Cass. pen. n. 7551/1999

254Cass. pen. n. 3705/1999

255Cass. pen. n. 2899/1999

256Cass. pen. n. 935/1999

257Cass. pen. n. 12747/1998

258Cass. pen. n. 12744/1998

259Cass. pen. n. 11928/1998

260Cass. pen. n. 9839/1998

261Cass. pen. n. 761/1998

262Cass. pen. n. 9384/1998

263Cass. pen. n. 8035/1998

264Cass. pen. n. 8031/1998

265Cass. pen. n. 8021/1998

266Cass. pen. n. 7990/1998

267Cass. pen. n. 1473/1998

268Cass. pen. n. 679/1998

269Cass. pen. n. 11667/1997

270Cass. pen. n. 11663/1997

271Cass. pen. n. 6793/1997

272Cass. pen. n. 5454/1997

273Cass. pen. n. 3121/1997

274Cass. pen. n. 2113/1997

275Cass. pen. n. 901/1997

276Cass. pen. n. 891/1997

277Cass. pen. n. 7393/1997

278Cass. pen. n. 7713/1996

279Cass. pen. n. 1291/1996

280Cass. pen. n. 2210/1996

281Cass. pen. n. 11664/1995

282Cass. pen. n. 6062/1995

283Cass. pen. n. 4000/1995

284Cass. pen. n. 3247/1995

285Cass. pen. n. 3236/1995

286Cass. pen. n. 1618/1995

287Cass. pen. n. 5710/1994

288Cass. pen. n. 2329/1994

289Cass. pen. n. 10307/1993

290Cass. pen. n. 6493/1993

291Cass. pen. n. 3900/1993

292Cass. pen. n. 3320/1993

293Cass. pen. n. 2657/1993

294Cass. pen. n. 2435/1993

295Cass. pen. n. 2432/1993

296Cass. pen. n. 849/1993

297Cass. pen. n. 843/1993

298Cass. pen. n. 10257/1992

299Cass. pen. n. 9264/1992

300Cass. pen. n. 8848/1992

301Cass. pen. n. 8703/1992

302Cass. pen. n. 7632/1992

303Cass. pen. n. 7252/1992

304Cass. pen. n. 5559/1992

305Cass. pen. n. 5545/1992

306Cass. pen. n. 2886/1992

307Cass. pen. n. 1866/1992

308Cass. pen. n. 1486/1992

309Cass. pen. n. 1481/1992

310Cass. pen. n. 1478/1992

311Cass. pen. n. 1477/1992

312Cass. pen. n. 4387/1991

313Cass. pen. n. 4384/1991

314Cass. pen. n. 274/1991

315Cass. pen. n. 2489/1991

316Cass. pen. n. 11492/1990

317Cass. pen. n. 7843/1990

318Cass. pen. n. 7839/1990

319Cass. pen. n. 6384/1990

320Cass. pen. n. 312/1990

321Cass. pen. n. 5427/1989

322Cass. pen. n. 1952/1989

323Cass. pen. n. 3756/1988

324Cass. pen. n. 6167/1987

325Cass. pen. n. 8282/1985

326Cass. pen. n. 5490/1985

327Cass. pen. n. 5267/1985

328Cass. pen. n. 10510/1981

329Cass. pen. n. 6265/1980

330Cass. pen. n. 5667/1980