Articolo 2909 Codice Civile

(R.D. 16 marzo 1942, n. 262)

Cosa giudicata

Dispositivo

Note

(1) Per meglio assicurare la conformità della sentenza a giustizia, è concesso alle parti di promuovere un riesame della lite, mediante l'impugnazione della decisione. Tuttavia, il suddetto riesame non può proseguire all'infinito e subisce quindi delle limitazioni: verificatesi certe condizioni (come il decorso dei termini o l'esaurimento dei mezzi di impugnazione previsti dalla legge), il comando contenuto nella sentenza non potrà essere più modificato da parte di nessun giudice, divenendores iudicataai sensi del presente articolo. Tale definitivo accertamento dovrà pertanto essere riconosciuto e rispettato dalle parti contraenti in giudizio, dai loro eredi e futuri aventi causa, non dispiegando tuttavia i suoi effetti nei confronti dei terzi (res inter alios iudicata tertio neque nocet neque prodest).La cosa giudicata in senso sostanziale dunque fa stato tra i suddetti soggetti, anche al di fuori del giudizio in seno al quale è stata pronunziata, rispetto a qualunque altro futuro processo ed anche a prescindere dallo stesso, alla stregua di una norma di legge.

Massime giurisprudenziali (130)

1Cass. civ. n. 4619/2026

2Cass. civ. n. 3734/2026

3Cass. civ. n. 2313/2026

4Cass. civ. n. 26568/2025

5Cass. civ. n. 24432/2025

6Cass. civ. n. 22214/2025

7Cass. civ. n. 21788/2025

8Cass. civ. n. 15792/2025

9Cass. civ. n. 14962/2025

10Cass. civ. n. 11887/2025

11Cass. civ. n. 10523/2025

12Cass. civ. n. 4264/2025

13Cass. civ. n. 20636/2024

14Cass. civ. n. 17303/2024

15Cass. civ. n. 16671/2024

16Cass. civ. n. 15234/2024

17Cass. civ. n. 6917/2024

18Cass. civ. n. 5554/2024

19Cass. civ. n. 4577/2024

20Cass. civ. n. 3910/2024

21Cass. civ. n. 33425/2023

22Cass. civ. n. 29707/2023

23Cass. civ. n. 5377/2023

24Cass. civ. n. 2725/2023

25Cass. civ. n. 33021/2022

26Cass. civ. n. 30728/2022

27Cass. civ. n. 20951/2022

28Cass. civ. n. 12754/2022

29Cass. civ. n. 6868/2022

30Cass. civ. n. 1252/2022

31Cass. civ. n. 35110/2021

32Cass. civ. n. 23077/2021

33Cass. civ. n. 31904/2018

34Cass. civ. n. 30838/2018

35Cass. civ. n. 27161/2018

36Cass. civ. n. 24992/2018

37Cass. civ. n. 24358/2018

38Cass. civ. n. 22465/2018

39Cass. civ. n. 21824/2018

40Cass. civ. n. 21240/2018

41Cass. civ. n. 19252/2018

42Cass. civ. n. 19113/2018

43Cass. civ. n. 13804/2018

44Cass. civ. n. 10174/2018

45Cass. civ. n. 6970/2018

46Cass. civ. n. 28415/2017

47Cass. civ. n. 24162/2017

48Cass. civ. n. 12202/2017

49Cass. civ. n. 8607/2017

50Cass. civ. n. 2735/2017

51Cass. civ. n. 25269/2016

52Cass. civ. n. 21170/2016

53Cass. civ. n. 15627/2016

54Cass. civ. n. 15493/2015

55Cass. civ. n. 15208/2015

56Cass. civ. n. 5724/2015

57Cass. civ. n. 341/2015

58Cass. civ. n. 26377/2014

59Cass. civ. n. 25546/2014

60Cass. civ. n. 6830/2014

61Cass. civ. n. 5245/2014

62Cass. civ. n. 24433/2013

63Cass. civ. n. 23723/2013

64Cass. civ. n. 21472/2013

65Cass. civ. n. 18427/2013

66Cass. civ. n. 16824/2013

67Cass. civ. n. 6788/2013

68Cass. civ. n. 5478/2013

69Cass. civ. n. 4241/2013

70Cass. civ. n. 3643/2013

71Cass. civ. n. 7405/2012

72Cass. civ. n. 5148/2012

73Cass. civ. n. 4732/2012

74Cass. civ. n. 1815/2012

75Cass. civ. n. 22520/2011

76Cass. civ. n. 22416/2011

77Cass. civ. n. 12159/2011

78Cass. civ. n. 11798/2011

79Cass. civ. n. 3434/2011

80Cass. civ. n. 691/2011

81Cass. civ. n. 24241/2010

82Cass. civ. n. 6238/2010

83Cass. civ. n. 25210/2009

84Cass. civ. n. 24784/2009

85Cass. civ. n. 18041/2009

86Cass. civ. n. 15343/2009

87Cass. civ. n. 10027/2009

88Cass. civ. n. 8723/2009

89Cass. civ. n. 29531/2008

90Cass. civ. n. 16816/2008

91Cass. civ. n. 14057/2008

92Cass. civ. n. 6523/2008

93Cass. civ. n. 16150/2007

94Cass. civ. n. 14087/2007

95Cass. civ. n. 11213/2007

96Cass. civ. n. 4864/2007

97Cass. civ. n. 13916/2006

98Cass. civ. n. 13552/2006

99Cass. civ. n. 2786/2006

100Cass. civ. n. 21352/2005

101Cass. civ. n. 20143/2005

102Cass. civ. n. 10017/2005

103Cass. civ. n. 5796/2005

104Cass. civ. n. 11493/2004

105Cass. civ. n. 8515/2004

106Cass. civ. n. 8204/2004

107Cass. civ. n. 6694/2004

108Cass. civ. n. 13283/2003

109Cass. civ. n. 7577/2003

110Cass. civ. n. 3737/2003

111Cass. civ. n. 1153/2003

112Cass. civ. n. 12564/2002

113Cass. civ. n. 7938/2002

114Cass. civ. n. 226/2001

115Cass. civ. n. 3230/2001

116Cass. civ. n. 14999/2000

117Cass. civ. n. 14596/2000

118Cass. civ. n. 13815/2000

119Cass. civ. n. 8583/2000

120Cass. civ. n. 375/2000

121Cass. civ. n. 12554/1998

122Cass. civ. n. 10550/1998

123Cass. civ. n. 12905/1997

124Cass. civ. n. 9775/1997

125Cass. civ. n. 6720/1996

126Cass. civ. n. 5222/1996

127Cass. civ. n. 3271/1996

128Cass. civ. n. 6689/1995

129Cass. civ. n. 5968/1995

130Cass. civ. n. 990/1994