Articolo 116 Codice di Procedura Civile

(R.D. 28 ottobre 1940, n. 1443)

Valutazione delle prove

Dispositivo

Note

(1) Per «prudente apprezzamento» si intende il compito del giudice tenuto a valutare la attendibilità di ogni circostanza posta alla sua attenzione, ma non necessariamente ad utilizzarla e che può poi anche considerare tutti gli elementi con efficacia probatoria emersi nel corso del giudizio.

(2) Il riferimento è quello alle c.d. prove legali, quali le prove documentali (atto pubblico e scrittura privata autenticata o riconosciuta) o quelle assunte nel processo come la confessione (v.228 e ss.), il giuramento (v.233 e ss.) e la testimonianza (v.244 e ss.). Si tratta di prove la cui efficacia è predeterminata dalla legge e di fronte alle quali al giudice è impedita ogni valutazione sul contenuto della stessa, dovendosi semplicemente attenere alle risultanze della prova offerta, così come legalmente stabilito.

(3) Il contegno a cui la norma si riferisce è da intendersi come condotta qualificata delle parti, come ad es. nel caso di mancata comparizione delle parti o mancata conoscenza dei fatti di causa da parte del difensore ex artt.183 o420. Non rileva pertanto nè la contumacia, nè la mancata costituzione.Inoltre, la norma si può considerare riferita anche all'ipotesi in cui il giudice possa valutare, per la formazione del suo convincimento, anche prove formate in un diverso processo. Tali prove possono essere utilizzate dal giudice come semplici indizi idonei a fornire utili e concorrenti elementi di giudizio oppure possono avere valore di prova esclusiva come ad es. accade nel caso di una perizia svolta in sede penale o di una consulenza tecnica svolta in altra sede civile.

Massime giurisprudenziali (189)

1Cass. civ. n. 36320/2023

2Cass. civ. n. 36298/2023

3Cass. civ. n. 35700/2023

4Cass. civ. n. 35642/2023

5Cass. civ. n. 35263/2023

6Cass. civ. n. 34925/2023

7Cass. civ. n. 34621/2023

8Cass. civ. n. 33504/2023

9Cass. civ. n. 33013/2023

10Cass. civ. n. 32951/2023

11Cass. civ. n. 32431/2023

12Cass. civ. n. 32367/2023

13Cass. civ. n. 31823/2023

14Cass. civ. n. 30298/2023

15Cass. civ. n. 29506/2023

16Cass. civ. n. 28770/2023

17Cass. civ. n. 28444/2023

18Cass. civ. n. 26637/2023

19Cass. civ. n. 25593/2023

20Cass. civ. n. 24695/2023

21Cass. civ. n. 23872/2023

22Cass. civ. n. 22290/2023

23Cass. civ. n. 22287/2023

24Cass. civ. n. 19129/2023

25Cass. civ. n. 19004/2023

26Cass. civ. n. 18051/2023

27Cass. civ. n. 15288/2023

28Cass. civ. n. 15196/2023

29Cass. civ. n. 14331/2023

30Cass. civ. n. 12132/2023

31Cass. civ. n. 11299/2023

32Cass. civ. n. 10623/2023

33Cass. civ. n. 10506/2023

34Cass. civ. n. 10261/2023

35Cass. civ. n. 9863/2023

36Cass. civ. n. 9507/2023

37Cass. civ. n. 8496/2023

38Cass. civ. n. 8375/2023

39Cass. civ. n. 6929/2023

40Cass. civ. n. 6374/2023

41Cass. civ. n. 6001/2023

42Cass. civ. n. 5947/2023

43Cass. civ. n. 5249/2023

44Cass. civ. n. 2947/2023

45Cass. civ. n. 2235/2023

46Cass. civ. n. 1997/2023

47Cass. civ. n. 1209/2023

48Cass. civ. n. 198/2023

49Cass. civ. n. 189/2023

50Cass. civ. n. 40796/2021

51Cass. civ. n. 31312/2021

52Cass. civ. n. 21072/2021

53Cass. civ. n. 20553/2021

54Cass. civ. n. 12164/2021

55Cass. civ. n. 3689/2021

56Cass. civ. n. 25162/2020

57Cass. civ. n. 20867/2020

58Cass. civ. n. 31974/2019

59Cass. civ. n. 21187/2019

60Cass. civ. n. 20255/2019

61Cass. civ. n. 19521/2019

62Cass. civ. n. 18025/2019

63Cass. civ. n. 16916/2019

64Cass. civ. n. 16893/2019

65Cass. civ. n. 25067/2018

66Cass. civ. n. 22551/2018

67Cass. civ. n. 20719/2018

68Cass. civ. n. 17316/2018

69Cass. civ. n. 11749/2018

70Cass. civ. n. 9178/2018

71Cass. civ. n. 9059/2018

72Cass. civ. n. 29146/2017

73Cass. civ. n. 24976/2017

74Cass. civ. n. 23940/2017

75Cass. civ. n. 16467/2017

76Cass. civ. n. 8603/2017

77Cass. civ. n. 4908/2017

78Cass. civ. n. 2148/2017

79Cass. civ. n. 14706/2016

80Cass. civ. n. 10347/2016

81Cass. civ. n. 17392/2015

82Cass. civ. n. 15037/2015

83Cass. civ. n. 13229/2015

84Cass. civ. n. 1547/2015

85Cass. civ. n. 569/2015

86Cass. civ. n. 27407/2014

87Cass. civ. n. 21299/2014

88Cass. civ. n. 13485/2014

89Cass. civ. n. 13054/2014

90Cass. civ. n. 12577/2014

91Cass. civ. n. 11223/2014

92Cass. civ. n. 9843/2014

93Cass. civ. n. 21909/2013

94Cass. civ. n. 15112/2013

95Cass. civ. n. 12988/2013

96Cass. civ. n. 12248/2013

97Cass. civ. n. 11555/2013

98Cass. civ. n. 12971/2012

99Cass. civ. n. 3253/2012

100Cass. civ. n. 2157/2012

101Cass. civ. n. 26550/2011

102Cass. civ. n. 26088/2011

103Cass. civ. n. 11309/2011

104Cass. civ. n. 4652/2011

105Cass. civ. n. 24208/2010

106Cass. civ. n. 17097/2010

107Cass. civ. n. 10055/2010

108Cass. civ. n. 7352/2010

109Cass. civ. n. 5440/2010

110Cass. civ. n. 23446/2009

111Cass. civ. n. 5009/2009

112Cass. civ. n. 29262/2008

113Cass. civ. n. 25623/2008

114Cass. civ. n. 18237/2008

115Cass. civ. n. 10650/2008

116Cass. civ. n. 9040/2008

117Cass. civ. n. 22020/2007

118Cass. civ. n. 14748/2007

119Cass. civ. n. 10820/2007

120Cass. civ. n. 9245/2007

121Cass. civ. n. 7767/2007

122Cass. civ. n. 5221/2007

123Cass. civ. n. 78/2007

124Cass. civ. n. 18128/2006

125Cass. civ. n. 14972/2006

126Cass. civ. n. 10499/2006

127Cass. civ. n. 28939/2005

128Cass. civ. n. 19354/2005

129Cass. civ. n. 18222/2004

130Cass. civ. n. 16529/2004

131Cass. civ. n. 15408/2004

132Cass. civ. n. 14235/2004

133Cass. civ. n. 12912/2004

134Cass. civ. n. 11483/2004

135Cass. civ. n. 2707/2004

136Cass. civ. n. 18719/2003

137Cass. civ. n. 16087/2003

138Cass. civ. n. 12463/2003

139Cass. civ. n. 7411/2003

140Cass. civ. n. 6760/2003

141Cass. civ. n. 6047/2003

142Cass. civ. n. 5167/2003

143Cass. civ. n. 5116/2003

144Cass. civ. n. 15399/2002

145Cass. civ. n. 10313/2002

146Cass. civ. n. 3102/2002

147Cass. civ. n. 443/2002

148Cass. civ. n. 16069/2001

149Cass. civ. n. 12751/2001

150Cass. civ. n. 11105/2001

151Cass. civ. n. 10484/2001

152Cass. civ. n. 8596/2001

153Cass. civ. n. 7518/2001

154Cass. civ. n. 5682/2001

155Cass. civ. n. 5231/2001

156Cass. civ. n. 5227/2001

157Cass. civ. n. 5149/2001

158Cass. civ. n. 4168/2001

159Cass. civ. n. 2200/2001

160Cass. civ. n. 15826/2000

161Cass. civ. n. 12763/2000

162Cass. civ. n. 9290/2000

163Cass. civ. n. 7011/2000

164Cass. civ. n. 6023/2000

165Cass. civ. n. 898/1999

166Cass. civ. n. 13291/1999

167Cass. civ. n. 12694/1999

168Cass. civ. n. 8585/1999

169Cass. civ. n. 5526/1999

170Cass. civ. n. 5133/1999

171Cass. civ. n. 12127/1998

172Cass. civ. n. 4777/1998

173Cass. civ. n. 2849/1998

174Cass. civ. n. 43/1998

175Cass. civ. n. 12652/1997

176Cass. civ. n. 10775/1997

177Cass. civ. n. 2329/1997

178Cass. civ. n. 4618/1996

179Cass. civ. n. 3936/1995

180Cass. civ. n. 701/1995

181Cass. civ. n. 623/1995

182Cass. civ. n. 193/1995

183Cass. civ. n. 847/1994

184Cass. civ. n. 1377/1993

185Cass. civ. n. 6334/1992

186Cass. civ. n. 3602/1985

187Cass. civ. n. 1391/1985

188Cass. civ. n. 5707/1984

189Cass. civ. n. 1246/1984