Articolo 429 Codice di Procedura Civile

(R.D. 28 ottobre 1940, n. 1443)

Pronuncia della sentenza

Dispositivo

Note

(1) L'articolo in commento soddisfa le esigenze di celerità e di concentrazione che contraddistinguono il processo del lavoro. Infatti, la norma dispone che, una volta esaurita la discussione orale e all'esito delle conclusioni delle parti, il giudice definisce il giudizio con sentenza, procedendo alla lettura del dispositivo e dell'esposizione delle ragioni di fatto e di diritto della decisione. La mancata lettura del dispositivo costituisce causa di nullità, che si converte in un motivo di impugnazione (161). Tale nullità, tuttavia, non estende i suoi effetti agli atti precedenti e neanche alle prove.

(2) Secondo l'orientamento giurisprudenziale prevalente, nel caso di mancata sottoscrizione del dispositivo della sentenza non si produce alcuna nullità in quanto la sottoscrizione del giudice costituisce un requisito indispensabile per le sentenza complete di dispositivo e motivazione. Similmente, l'omessa trascrizione del dispositivo della sentenza non ha come conseguenza l'inesistenza o la nullità della sentenza, a patto che sia possibile la chiara identificazione del suo contenuto.

(3) Il dispositivo della sentenza si può definire quale atto a rilevanza esterna, in quanto la sua lettura porta ad immediata conoscenza il contenuto della decisione alle parti, le quali possono far valere il dispositivo stesso ed avviare l'azione esecutiva ancora prima del deposito della decisione. Nelle ipotesi in cui il dispositivo differisca dalla motivazione della sentenza, prevale il primo poiché, tramite la lettura in udienza, consolida in maniera definitiva la statuizione emanata. Tuttavia, se sussiste un contrasto insanabile tra il dispositivo e la motivazione la conseguenza è quella della nullità della sentenza, che si trasforma in un motivo di impugnazione.

(4) Con la legge n. 533 del 1973, il legislatore, considerando il carattere alimentare dei crediti di lavoro (36 cost.), ha previsto che le somme dovute al lavoratore a titolo retributivo e risarcitorio siano automaticamente rivalutate secondo gli indici Istat (disp. att. 150) a far data dalla maturazione del diritto. Questo esonera il lavoratore dall'onere di provare il maggior danno da svalutazione e gli interessi vengono cumulati alla rivalutazione.

Massime giurisprudenziali (127)

1Cass. civ. n. 38521/2021

2Cass. civ. n. 36727/2021

3Cass. civ. n. 35057/2021

4Cass. civ. n. 3394/2021

5Cass. civ. n. 1111/2020

6Cass. civ. n. 21618/2019

7Cass. civ. n. 14502/2019

8Cass. civ. n. 1271/2019

9Cass. civ. n. 26234/2018

10Cass. civ. n. 20765/2018

11Cass. civ. n. 19735/2018

12Cass. civ. n. 22297/2017

13Cass. civ. n. 8441/2017

14Cass. civ. n. 18126/2016

15Cass. civ. n. 12841/2016

16Cass. civ. n. 1906/2015

17Cass. civ. n. 20463/2014

18Cass. civ. n. 18353/2014

19Cass. civ. n. 14499/2014

20Cass. civ. n. 11235/2014

21Cass. civ. n. 4587/2014

22Cass. civ. n. 3027/2014

23Cass. civ. n. 27521/2013

24Cass. civ. n. 24573/2011

25Cass. civ. n. 13367/2011

26Cass. civ. n. 2771/2011

27Cass. civ. n. 546/2011

28Cass. civ. n. 16036/2010

29Cass. civ. n. 8894/2010

30Cass. civ. n. 7395/2010

31Cass. civ. n. 5659/2010

32Cass. civ. n. 1569/2010

33Cass. civ. n. 21703/2009

34Cass. civ. n. 13165/2009

35Cass. civ. n. 10236/2009

36Cass. civ. n. 18584/2008

37Cass. civ. n. 11668/2008

38Cass. civ. n. 132/2008

39Cass. civ. n. 22661/2007

40Cass. civ. n. 19467/2007

41Cass. civ. n. 18090/2007

42Cass. civ. n. 16114/2006

43Cass. civ. n. 14113/2006

44Cass. civ. n. 7846/2006

45Cass. civ. n. 23505/2004

46Cass. civ. n. 16404/2004

47Cass. civ. n. 14416/2004

48Cass. civ. n. 11354/2004

49Cass. civ. n. 10376/2004

50Cass. civ. n. 9748/2004

51Cass. civ. n. 8251/2004

52Cass. civ. n. 6635/2004

53Cass. civ. n. 4561/2004

54Cass. civ. n. 2172/2004

55Cass. civ. n. 1830/2004

56Cass. civ. n. 1673/2004

57Cass. civ. n. 12267/2003

58Cass. civ. n. 12147/2003

59Cass. civ. n. 7706/2003

60Cass. civ. n. 7467/2003

61Cass. civ. n. 7465/2003

62Cass. civ. n. 14143/2002

63Cass. civ. n. 8941/2002

64Cass. civ. n. 7143/2002

65Cass. civ. n. 15033/2001

66Cass. civ. n. 11141/2001

67Cass. civ. n. 3563/2001

68Cass. civ. n. 1335/2000

69Cass. civ. n. 1255/2000

70Cass. civ. n. 12733/1999

71Cass. civ. n. 12857/1998

72Cass. civ. n. 12640/1998

73Cass. civ. n. 11336/1998

74Cass. civ. n. 8003/1998

75Cass. civ. n. 3209/1998

76Cass. civ. n. 1615/1998

77Cass. civ. n. 2582/1997

78Cass. civ. n. 2335/1997

79Cass. civ. n. 1232/1997

80Cass. civ. n. 9514/1996

81Cass. civ. n. 7815/1996

82Cass. civ. n. 6260/1996

83Cass. civ. n. 5790/1996

84Cass. civ. n. 3370/1996

85Cass. civ. n. 12061/1995

86Cass. civ. n. 10371/1995

87Cass. civ. n. 7823/1995

88Cass. civ. n. 6709/1995

89Cass. civ. n. 2768/1995

90Cass. civ. n. 2767/1995

91Cass. civ. n. 2431/1995

92Cass. civ. n. 1241/1995

93Cass. civ. n. 205/1995

94Cass. civ. n. 96/1995

95Cass. civ. n. 9705/1994

96Cass. civ. n. 2145/1994

97Cass. civ. n. 1682/1994

98Cass. civ. n. 7583/1993

99Cass. civ. n. 4672/1993

100Cass. civ. n. 979/1993

101Cass. civ. n. 679/1993

102Cass. civ. n. 4390/1991

103Cass. civ. n. 4386/1991

104Cass. civ. n. 4005/1991

105Cass. civ. n. 3561/1991

106Cass. civ. n. 1374/1991

107Cass. civ. n. 10575/1990

108Cass. civ. n. 9205/1990

109Cass. civ. n. 7698/1990

110Cass. civ. n. 7380/1990

111Cass. civ. n. 7101/1990

112Cass. civ. n. 5652/1990

113Cass. civ. n. 3289/1990

114Cass. civ. n. 216/1990

115Cass. civ. n. 691/1989

116Cass. civ. n. 9225/1987

117Cass. civ. n. 2401/1987

118Cass. civ. n. 2979/1986

119Cass. civ. n. 2273/1985

120Cass. civ. n. 719/1985

121Cass. civ. n. 3960/1984

122Cass. civ. n. 480/1984

123Cass. civ. n. 4378/1983

124Cass. civ. n. 3687/1983

125Cass. civ. n. 1847/1983

126Cass. civ. n. 5481/1982

127Cass. civ. n. 5269/1982