Articolo 99 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Recidiva

Dispositivo

Note

(1) La norma si occupa dell'istituto della recidiva, cioè della ricaduta nel delitto da parte del soggetto, nelle sue diverse forme. Il comma in esame, ad esempio, si riferisce allarecidiva semplice, ovvero quella che si configura quando un soggetto abbia già subito una condanna irrevocabile per altro delitto non colposo, ma di diversa indole.

(2) La recidiva può però essereaggravata, quando il nuovo reato è della stessa indole (recidiva specifica), o viene commesso nei cinque anni successivi al primo (recidiva infraquinquiennale) o se è stato commesso in esecuzione di pena.

(3) Si ha poirecidiva reiterata, quando il soggetto già recidivo commette un altro delitto non colposo. Si dovrà distinguere poi tra recidiva reiterata semplice (se il nuovo delitto non colposo è di indole diversa) e reiterata aggravata (se il recidivo è già tal per precedente recidiva aggravata).Si ricordi poi che nel caso di concorso formale o di continuazione, se i reati sono commessi da un recidivo reiterato, l'aumento della quantità di pena non può essere comunque inferiore ad un terzo della pena stabilita per il reato più grave, secondo quanto stabilito dall'art. 81 del c.p., comma 4.

(4) La l. 5 dicembre 2005, n. 251 ha introdotto un'ulteriore ipotesi di recidiva detta obbligatoria, misura estremamente severa che può essere applicata sia dal giudice di cognizione che d quello di esecuzione.La Corte Costituzionale, con sentenza del 23 luglio 2015 n. 185, ha dichiarato l'incostituzionalità del quinto comma limitatamente alle parole "è obbligatorio e,".

(5) L'articolo ha assunto l'attuale configurazione in virtù di quanto disposto dall’art. 4 della l. 5 dicembre 2005, n. 251.

(6) La Corte costituzionale, con sentenza 8-23 luglio 2015, n. 185 (Gazz. Uff. 29 luglio 2015, n. 30 - Prima serie speciale), ha dichiarato l’illegittimità costituzionale del presente comma, limitatamente alle parole «è obbligatorio e,».

Massime giurisprudenziali (150)

1Cass. pen. n. 29938/2025

2Cass. pen. n. 31530/2025

3Cass. pen. n. 23176/2025

4Cass. pen. n. 16011/2025

5Cass. pen. n. 16431/2025

6Cass. pen. n. 13794/2025

7Cass. pen. n. 5842/2025

8Cass. pen. n. 2109/2024

9Cass. pen. n. 47234/2024

10Cass. pen. n. 30706/2024

11Cass. pen. n. 20104/2024

12Cass. pen. n. 19976/2024

13Cass. pen. n. 20351/2024

14Cass. pen. n. 14653/2024

15Cass. pen. n. 51321/2023

16Cass. pen. n. 49991/2023

17Cass. pen. n. 7235/2023

18Cass. pen. n. 47631/2023

19Cass. pen. n. 49935/2023

20Cass. pen. n. 48564/2023

21Cass. pen. n. 46070/2023

22Cass. pen. n. 44610/2023

23Cass. pen. n. 26721/2023

24Cass. pen. n. 32318/2023

25Cass. pen. n. 11253/2023

26Cass. pen. n. 10988/2022

27Cass. pen. n. 42568/2022

28Cass. pen. n. 30046/2022

29Cass. pen. n. 26877/2022

30Cass. pen. n. 27450/2022

31Cass. pen. n. 8291/2022

32Cass. pen. n. 2519/2021

33Cass. pen. n. 5729/2021

34Cass. pen. n. 994/2021

35Cass. pen. n. 46804/2021

36Cass. pen. n. 32785/2021

37Cass. pen. n. 32780/2021

38Cass. pen. n. 28532/2021

39Cass. pen. n. 15591/2021

40Cass. pen. n. 22966/2021

41Cass. pen. n. 22066/2021

42Cass. pen. n. 10219/2021

43Cass. pen. n. 2385/2020

44Cass. pen. n. 34949/2020

45Cass. pen. n. 1489/2020

46Cass. pen. n. 36258/2020

47Cass. pen. n. 27256/2020

48Cass. pen. n. 23903/2020

49Cass. pen. n. 35730/2020

50Cass. pen. n. 28872/2020

51Cass. pen. n. 19585/2020

52Cass. pen. n. 14233/2020

53Cass. pen. n. 13364/2020

54Cass. pen. n. 9744/2020

55Cass. pen. n. 20808/2019

56Cass. pen. n. 32679/2018

57Cass. pen. n. 48405/2017

58Cass. pen. n. 40281/2017

59Cass. pen. n. 18546/2017

60Cass. pen. n. 37385/2016

61Cass. pen. n. 27366/2016

62Cass. pen. n. 20271/2016

63Cass. pen. n. 48341/2015

64Cass. pen. n. 1703/2014

65Cass. pen. n. 43768/2013

66Cass. pen. n. 43288/2013

67Cass. pen. n. 37759/2013

68Cass. pen. n. 40029/2013

69Cass. pen. n. 27826/2013

70Cass. pen. n. 13398/2013

71Cass. pen. n. 48655/2012

72Cass. pen. n. 5859/2012

73Cass. pen. n. 4969/2012

74Cass. pen. n. 20850/2011

75Cass. pen. n. 20798/2011

76Cass. pen. n. 14550/2011

77Cass. pen. n. 9636/2011

78Cass. pen. n. 6912/2011

79Cass. pen. n. 5761/2011

80Cass. pen. n. 1861/2011

81Cass. pen. n. 43438/2010

82Cass. pen. n. 38625/2010

83Cass. pen. n. 35852/2010

84Cass. pen. n. 35738/2010

85Cass. pen. n. 19976/2010

86Cass. pen. n. 5849/2010

87Cass. pen. n. 711/2010

88Cass. pen. n. 36915/2009

89Cass. pen. n. 32625/2009

90Cass. pen. n. 31546/2009

91Cass. pen. n. 28851/2009

92Cass. pen. n. 27985/2009

93Cass. pen. n. 27599/2009

94Cass. pen. n. 22619/2009

95Cass. pen. n. 16001/2009

96Cass. pen. n. 13923/2009

97Cass. pen. n. 13658/2009

98Cass. pen. n. 5488/2009

99Cass. pen. n. 46452/2008

100Cass. pen. n. 44061/2008

101Cass. pen. n. 43019/2008

102Cass. pen. n. 41288/2008

103Cass. pen. n. 34702/2008

104Cass. pen. n. 19565/2008

105Cass. pen. n. 17263/2008

106Cass. pen. n. 46243/2007

107Cass. pen. n. 36131/2007

108Cass. pen. n. 29989/2007

109Cass. pen. n. 26412/2007

110Cass. pen. n. 20628/2007

111Cass. pen. n. 18302/2007

112Cass. pen. n. 34040/2006

113Cass. pen. n. 30792/2006

114Cass. pen. n. 27846/2006

115Cass. pen. n. 26556/2006

116Cass. pen. n. 11348/2006

117Cass. pen. n. 9769/2006

118Cass. pen. n. 11008/2005

119Cass. pen. n. 46229/2004

120Cass. pen. n. 42552/2004

121Cass. pen. n. 39238/2004

122Cass. pen. n. 20309/2004

123Cass. pen. n. 19544/2004

124Cass. pen. n. 7236/2004

125Cass. pen. n. 24023/2003

126Cass. pen. n. 3011/2000

127Cass. pen. n. 4412/1999

128Cass. pen. n. 3724/1997

129Cass. pen. n. 516/1997

130Cass. pen. n. 9148/1996

131Cass. pen. n. 5335/1996

132Cass. pen. n. 6164/1995

133Cass. pen. n. 823/1995

134Cass. pen. n. 1485/1995

135Cass. pen. n. 3435/1994

136Cass. pen. n. 7302/1994

137Cass. pen. n. 10931/1991

138Cass. pen. n. 9029/1990

139Cass. pen. n. 185/1990

140Cass. pen. n. 8579/1988

141Cass. pen. n. 3152/1987

142Cass. pen. n. 12131/1985

143Cass. pen. n. 8492/1985

144Cass. pen. n. 8346/1984

145Cass. pen. n. 10248/1983

146Cass. pen. n. 2031/1983

147Cass. pen. n. 7776/1981

148Cass. pen. n. 4238/1981

149Cass. pen. n. 3662/1981

150Cass. pen. n. 13582/1978