Articolo 328 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Rifiuto di atti d'ufficio. Omissione

Dispositivo

Note

(1) Il comma primo disciplina il reato dirifiuto di atti urgenti, la cui rilevanza è limitata a tassative ragioni d'urgenza di compiere l'atto tra cui rientrano ad esempio i sequestri obbligatori amministrativi, la confisca amministrativa, gli ordini di distruzione degli immobili abusivi, gli ordini di scioglimento delle manifestazioni vietate, la sospensione e la revoca della patente di guida, gli ordini di non circolare su determinate strade.Questo dunque si consuma quando l'inerzia ha compromesso l'adozione efficace dell'atto urgente. In merito all'urgenza parte della dottrina ritiene che occorra distinguere tra termine perentorio in cui si ha una vera e propria omissione e termine ordinatorio in cui si avrebbe mero ritardo, in quanto l'atto può essere ancora compiuto e può esplicare i suoi effetti tipici.

(2) Rilevano solo gli atti esterni e quelli a rilevanza esterna, non invece gli atti interni cosiddetti organizzativi.

(3) Il comma secondo punisce invece la condotta diomissione non motivata di atti richiesti. Questa ovviamente non si realizza qualora il procedimento si sia concluso senza adozione espressa dell'atto in virtù del silenzio-assenso, previsto all'art. 20, comma 1, della l. 7 agosto 1990, n. 241. Dunque perché vi sia omissione è necessario il ricorrere di tre requisiti: la richiesta formale dell'interessato, il mancato compimento dell'atto entro 30 giorni dalla ricezione della richiesta (termine previsto dalle norme amministrative) e la mancata esposizione dell'interessato, nello stesso termine, delle ragioni del ritardo.

Massime giurisprudenziali (125)

1Cass. pen. n. 4526/2025

2Cass. pen. n. 3429/2024

3Cass. pen. n. 9906/2024

4Cass. pen. n. 582/2024

5Cass. pen. n. 40174/2024

6Cass. pen. n. 24722/2024

7Cass. pen. n. 15642/2024

8Cass. pen. n. 7668/2023

9Cass. pen. n. 31397/2023

10Cass. pen. n. 29911/2023

11Cass. pen. n. 49116/2022

12Cass. pen. n. 16483/2022

13Cass. pen. n. 33565/2021

14Cass. pen. n. 18901/2020

15Cass. pen. n. 1676/2020

16Cass. pen. n. 1657/2020

17Cass. pen. n. 10446/2018

18Cass. pen. n. 21631/2017

19Cass. pen. n. 55134/2016

20Cass. pen. n. 36674/2015

21Cass. pen. n. 20316/2015

22Cass. pen. n. 33857/2014

23Cass. pen. n. 2331/2014

24Cass. pen. n. 45629/2013

25Cass. pen. n. 44635/2013

26Cass. pen. n. 19759/2013

27Cass. pen. n. 16657/2013

28Cass. pen. n. 14979/2013

29Cass. pen. n. 10051/2013

30Cass. pen. n. 23107/2012

31Cass. pen. n. 17069/2012

32Cass. pen. n. 79/2012

33Cass. pen. n. 35526/2011

34Cass. pen. n. 34402/2011

35Cass. pen. n. 34385/2011

36Cass. pen. n. 28005/2011

37Cass. pen. n. 34401/2010

38Cass. pen. n. 14599/2010

39Cass. pen. n. 7348/2010

40Cass. pen. n. 46512/2009

41Cass. pen. n. 35925/2009

42Cass. pen. n. 28482/2009

43Cass. pen. n. 27840/2009

44Cass. pen. n. 21163/2009

45Cass. pen. n. 15548/2009

46Cass. pen. n. 13519/2009

47Cass. pen. n. 12147/2009

48Cass. pen. n. 48376/2008

49Cass. pen. n. 37542/2007

50Cass. pen. n. 35837/2007

51Cass. pen. n. 34471/2007

52Cass. pen. n. 31669/2007

53Cass. pen. n. 19358/2007

54Cass. pen. n. 39486/2006

55Cass. pen. n. 34066/2006

56Cass. pen. n. 19039/2006

57Cass. pen. n. 17570/2006

58Cass. pen. n. 41225/2005

59Cass. pen. n. 35035/2005

60Cass. pen. n. 33034/2005

61Cass. pen. n. 22431/2005

62Cass. pen. n. 37459/2004

63Cass. pen. n. 14959/2004

64Cass. pen. n. 12238/2004

65Cass. pen. n. 9204/2004

66Cass. pen. n. 4907/2004

67Cass. pen. n. 2510/2004

68Cass. pen. n. 43492/2003

69Cass. pen. n. 39108/2003

70Cass. pen. n. 34047/2003

71Cass. pen. n. 32019/2003

72Cass. pen. n. 24626/2003

73Cass. pen. n. 24602/2003

74Cass. pen. n. 17645/2003

75Cass. pen. n. 11877/2003

76Cass. pen. n. 7766/2003

77Cass. pen. n. 24567/2001

78Cass. pen. n. 19180/2001

79Cass. pen. n. 10538/2000

80Cass. pen. n. 10445/2000

81Cass. pen. n. 10002/2000

82Cass. pen. n. 8949/2000

83Cass. pen. n. 8117/2000

84Cass. pen. n. 7281/2000

85Cass. pen. n. 6778/2000

86Cass. pen. n. 5691/2000

87Cass. pen. n. 1181/2000

88Cass. pen. n. 2930/2000

89Cass. pen. n. 1815/2000

90Cass. pen. n. 241/2000

91Cass. pen. n. 9426/1999

92Cass. pen. n. 9088/1999

93Cass. pen. n. 5596/1999

94Cass. pen. n. 797/1999

95Cass. pen. n. 13628/1998

96Cass. pen. n. 12977/1998

97Cass. pen. n. 10219/1998

98Cass. pen. n. 10137/1998

99Cass. pen. n. 263/1998

100Cass. pen. n. 2351/1998

101Cass. pen. n. 2339/1998

102Cass. pen. n. 2320/1998

103Cass. pen. n. 11515/1997

104Cass. pen. n. 11484/1997

105Cass. pen. n. 7761/1997

106Cass. pen. n. 1120/1997

107Cass. pen. n. 3599/1997

108Cass. pen. n. 6328/1996

109Cass. pen. n. 4402/1996

110Cass. pen. n. 534/1996

111Cass. pen. n. 1602/1996

112Cass. pen. n. 10862/1995

113Cass. pen. n. 9493/1995

114Cass. pen. n. 1817/1995

115Cass. pen. n. 4168/1995

116Cass. pen. n. 10729/1994

117Cass. pen. n. 2730/1994

118Cass. pen. n. 9362/1992

119Cass. pen. n. 1107/1992

120Cass. pen. n. 2520/1992

121Cass. pen. n. 11940/1990

122Cass. pen. n. 10070/1990

123Cass. pen. n. 3565/1990

124Cass. pen. n. 3065/1990

125Cass. pen. n. 6670/1985