Articolo 643 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Circonvenzione di persone incapaci

Dispositivo

Note

(1) Per quanto riguarda le persone totalmente incapaci d'intendere e di volere, la dottrina appare divisa tra coloro che non ritengono che questi possano dirsi soggetti passivi del delitto, riconoscendo come necessario almeno un minimo di capacità psichica, e coloro che invece ritengono questi come possibili offesi.

(2) Tale reato è a forma libera, quindi può essere realizzato con qualunque mezzo idoneo ad indurre la vittima a compiere l'atto dannoso, senza la necessità di ricorrere ad artifici o raggiri. Tuttavia si ritiene che debba essere in ogni caso un'attività positiva, orientata a incidere sul processo volitivo del soggetto, determinandolo.

(3) Riguardo agli effetti dell'atto alcuni autori ritengono possa trattarsi anche di un danno di natura extra patrimoniale, mentre altri optano per una visione restrittiva della norma che fa sì che venga ad integrarsi solo ove il soggetto passivo sia offeso nella sua sfera patrimoniale.

(4) Il terzo che eventualmente subisce il danno non è considerato persona offesa, bensì può assumere la qualifica di danneggiato dal reato agli effetti civili.

Massime giurisprudenziali (76)

1Cass. pen. n. 8022/2025

2Cass. pen. n. 7659/2025

3Cass. pen. n. 35247/2024

4Cass. pen. n. 30551/2024

5Cass. pen. n. 49342/2023

6Cass. pen. n. 26727/2023

7Cass. pen. n. 23283/2023

8Cass. pen. n. 14863/2023

9Cass. pen. n. 7349/2023

10Cass. pen. n. 11644/2022

11Cass. pen. n. 20677/2022

12Cass. pen. n. 34912/2021

13Cass. pen. n. 18997/2021

14Cass. pen. n. 22481/2021

15Cass. pen. n. 10165/2021

16Cass. pen. n. 31425/2020

17Cass. pen. n. 29641/2020

18Cass. pen. n. 21464/2019

19Cass. pen. n. 19834/2019

20Cass. pen. n. 8454/2019

21Cass. pen. n. 38705/2018

22Cass. pen. n. 21977/2017

23Cass. pen. n. 20669/2017

24Cass. pen. n. 18295/2017

25Cass. pen. n. 9734/2017

26Cass. pen. n. 5791/2017

27Cass. pen. n. 28080/2015

28Cass. pen. n. 9358/2015

29Cass. pen. n. 3209/2014

30Cass. pen. n. 1419/2014

31Cass. pen. n. 39144/2013

32Cass. pen. n. 19180/2013

33Cass. pen. n. 45786/2012

34Cass. pen. n. 45327/2011

35Cass. pen. n. 6971/2011

36Cass. pen. n. 41378/2010

37Cass. pen. n. 24192/2010

38Cass. pen. n. 4816/2010

39Cass. pen. n. 48908/2009

40Cass. pen. n. 12406/2009

41Cass. pen. n. 10587/2009

42Cass. pen. n. 6078/2009

43Cass. pen. n. 31320/2008

44Cass. pen. n. 19665/2008

45Cass. pen. n. 1404/2008

46Cass. pen. n. 16575/2005

47Cass. pen. n. 13488/2005

48Cass. pen. n. 48537/2004

49Cass. pen. n. 48302/2004

50Cass. pen. n. 2063/2000

51Cass. pen. n. 13308/1999

52Cass. pen. n. 2532/1998

53Cass. pen. n. 8034/1997

54Cass. pen. n. 266/1997

55Cass. civ. n. 7482/1993

56Cass. pen. n. 9661/1992

57Cass. pen. n. 7820/1992

58Cass. pen. n. 7968/1991

59Cass. pen. n. 6509/1991

60Cass. pen. n. 2231/1991

61Cass. pen. n. 1064/1990

62Cass. pen. n. 4973/1988

63Cass. pen. n. 2827/1988

64Cass. pen. n. 472/1988

65Cass. pen. n. 4760/1987

66Cass. pen. n. 4747/1987

67Cass. pen. n. 8069/1986

68Cass. pen. n. 9731/1985

69Cass. pen. n. 4387/1984

70Cass. pen. n. 10207/1983

71Cass. pen. n. 9991/1983

72Cass. pen. n. 7157/1983

73Cass. pen. n. 6904/1983

74Cass. pen. n. 2295/1981

75Cass. pen. n. 333/1981

76Cass. pen. n. 9293/1979